Podział Chrześcijaństwa



Czytając różne teksty w gazetach, bądź książkach spotykamy różne określenia chrześcijan. Współcześnie chrześcijaństwo jest podzielone, ale nie należy zapominać, że już w starożytności napotykamy szereg odłamów. Czym się różnią poszczególne odłamy, które są herezjami, a jakie nie, to postara się przybliżyć poniższy artykuł. Z uwagi na obszerny temat poruszam tylko najbardziej znane nazwy.

GNOZA - (z gr. - gnosis poznanie, wiedza) - forma świadomości religijnej, system sprzeciwu, wyjście poza granice uznawanego porządku. Gnostycy głoszą istnienie prawdy hermetycznej, ukrytej. Człowieka przedstawiają jako istotę uśpioną pogrążoną w odrętwieniu. Wiedza oznacza przebudzenie. Zasadniczą cechą światopoglądu gnostycznego jest przekonanie o upadku Ducha i uwięzieniu w świecie. W gnozie świat - rozumiany jako byt materialny, ów padół zła i cierpienia, w którym przyszło nam żyć - jest ostatnią, najniższą emancją Boga (bytu doskonałego). Zło, rozpad i śmierć zaistniały w wyniku pierwotnego boskiego upadku. Człowiek, istota obdarzona iskrą ducha, obarczony jest odpowiedzialnością naprawy tego błędu. Zadaniem oświeconego na ścieżce gnozy jest uwalnianie iskier Ducha i oddawanie ich Bogu. Gnostycy czasem uważają że świat jest polem walki dwóch niestworzonych antagonistycznych wobec siebie sił światła i ciemności.


MANICHEIZM
jest to odrębny system religijno-filozoficzny, czerpiący obficie z chrześcijaństwa, mazdaizmu, gnostycyzmu, buddyzmu itp. Religia ta oparta jest w szczególności na ideach dualizmu dobra i zła (Światła i Ciemności), gnozy (poznania, wiedzy objawionej) oraz pesymizmu względem świata materialnego. Podstawowym wyznacznikiem manicheizmu był dualizm sił dobra i zła. Według tej religii świat składa się z dwóch przeciwstawnych sił (pierwiastków) - Światłości (pierwiastka duchowego) i Ciemności (pierwiastka materialnego). Dualizmowi sił odpowiada również dualizm duszy (dwie dusze człowieka) i świata (świat materialny jest zły i postawiony w opozycji do ducha). Człowiek składający się z dwóch elementów - złej materii i cząstki Światłości (dusza) jest tym samym uwięziony w złym świecie . Celem człowieka jest uwolnienie się z tej pułapki (zbawienie). Pod kątem zbawienia, manicheizm nawiązuje znowu do chrześcijaństwa. Zbawienie stało się bowiem możliwe dzięki Jezusowi Świetlistemu, który pomaga ludziom w uwolnieniu duszy z Ciemności i powrocie do Światłości. Warto jednak zauważyć, że Jezus Świetlisty nie jest do końca tożsamy z Jezusem historycznym, ale jest jedną z emanacji Światła, która działała m.in. przez węża w raju, Zaratusztrę, Buddę, Jezusa z Nazaretu a także przez Parakleta (Ducha Św.). Manicheizm tym samym uznaje w zasadzie tylko Nowy Testament, odrzucając Stary.


IKONOKLAZM
(gr. eikon "obraz"; -klazm z gr. klan "łamać"; obrazoburstwo), ruch szerzący się w VIII - IX wieku na terenach Bizancjum i w Niderlandach w XVI w. Jego zwolennicy (ikonoklaści), inaczej "obrazoburcy" sprzeciwiali się oddawaniu czci obrazom (ikonom) oraz posągom. 730 Leon III Izauryjski wydał edykt potępiający kult obrazów i wezwał do ich niszczenia; największe nasilenie ruchu przypadło na czasy Konstantyna V; europejskie prowincje cesarstwa opowiedziały się za kultem obrazów, a największym teoretykiem i obrońcą tego kultu był Jan z Damaszku; 843 synod w Konstantynopolu potępi niszczenie wizerunków Chrystusa i przywrócił ich kult; w okresie reformacji zwolenników i. nazywano ikonoklastami. Ikonoklazm został ostatecznie potępiony przez Kościół.


BOGOMILIZM
(bogumili, bogomolcy, bogomołowie, fundakci, fundaici) - jedna z największych wschodniochrześcijańskich sekt heretyckich, działająca głównie w X-XII wieku i oparta na manichejskim dualizmie. Nazwa tego ruchu pochodzi od jej założyciela, popa Bogumiła z terenów dzisiejszej Bułgarii. Bogomilizm oparty był na dualizmie manichejskim z niewielkimi modyfikacjami. Dualizm ten polegał na wyodrębnieniu dwóch przeciwstawnych sobie sił: duszy i materii. Bogomili odrzucali Stary Testament , a cuda ewangeliczne uznawali za alegorie. Negowali instytucję Kościoła (tworzyli konkurencyjne struktury), sakramenty (dopuszczali jedynie chrzest z ducha), okazywanie czci ikonom i krzyżom, wiarę w zmartwychwstanie ciał oraz liturgię (oprócz "Ojcze nasz"). W konsekwencji uznania, że świat materialny jest dziełem Satanaela (złego Boga) bogomiłowie odrzucali także takie przejawy materializmu jak spożywanie mięsa, wina czy zawieranie małżeństwa i nakazywali życie w ścisłej ascezie. Pierwotnie istniał samotnie panujący Bóg a Syn Boży i Duch Święty istniały w Nim jako emanacje. Bóg następnie zrodził dwóch synów, pierworodnego Satanaela i Logosa (Chrzystusa). Satanael był gospodarzem niebieskim jednak zbuntował się przeciw Ojcu i został wygnany wraz z niektórymi aniołami. Chcąc mieć własne królestwo stworzył świat materialny wraz z nowym niebem. Ulepił pierwszego człowieka i poprosił Boga o tchnienie życia dla niego - na mocy tego układu człowiek miał być wspólną własnością Boga i Satanaela. Bóg tchnął życie w Adama oraz w Ewę . Następnie Satanael uwiódł Ewę, z którą spłodził Kaina oraz Kalomenę (Adam spłodził z Ewą Abla i Seta). Bóg ukarał Satanaela pozbawiając go boskiej formy i mocy tworzenia, pozostawiając mu jednak pozostać panem swoich stworzeń. Chcąc jednak uratować dusze ludzkie zesłał na świat swojego drugiego syna, Logosa. Jezus wstąpił w Maryję przez ucho i tą samą drogą z niej wyszedł, przybrawszy ciało. Umarł jedynie pozornie, zstąpił do piekieł i odebrawszy Satanaelowi boski przyrostek "el" (pozostał jedynie Satan) powrócił do Boga.


BAZYLIDIANIZM
- pogląd o charakterze heretyckim, mający swe źródło w gnostycyzmie, w oparciu, o który powstała nieliczna sekta. Herezja ta zrodziła się w latach 120 - 130 w Aleksandrii. Twórcy tego poglądu uważali, że Jezus Chrystus był tylko człowiekiem. Syn Boży zstąpił na Jezusa jedynie na pewien okres, co miało miejsce w czasie chrztu udzielonego przez świętego Jana w rzece Jordan. Konsekwencją przyjętego założenia było twierdzenie, że Jezus nie umarł na krzyżu jako Bóg lecz jako człowiek, bądź w jego zastępstwie poniósł śmierć Szymon z Cyreny. Bazylides głosił ponadto, że odkupienie dotyczy tylko duszy, a nie ciała, podlegającego zniszczeniu, dlatego męczeństwo pozbawione jest wszelkiego znaczenia, a wszystkie czyny człowieka są moralnie obojętne. Takie stwierdzenia musiały spotkać się z miażdżącą krytyką Ojców Kościoła i dlatego herezja ta została uznana przez Kościół za jedną z najbardziej niebezpiecznych.


żródło:

Maryla B. (Dom na Skale nr 09/2006)




© Parafia św. Paschalisa w Raciborzu 2011r. Projekt i wykonanie: o. Barnaba Lewkowicz ofm